4 yaşından önce göz muayenesi şart

Erken yaşta tespit edilmeyen görme bozukluluklarının ileri yaşlarda tedavisi zorlaşıyor. 10 yaşına kadar tedavi edilmeyen görme bozuklukları sonucu gelişen göz tembelliğinin tedavisi ise mümkün olmayabiliyor.

Çocukların 4 yaşına gelmeden önce herhangi bir sorun olmasa bile mutlaka bir göz doktoru tarafından muayene edilmesi gerektiğini belirten Op. Dr. Fatih Balkan, okula başlamadan önce çocukları göz kontrolünden geçirmenin, göz problemlerine bağlı öğrenme güçlüğünü önleme açısından büyük önem taşıdığını söylüyor.

Doğduklarında ancak belirli oranlarda görebilen bebekler gözlerini kullandıkça görme potansiyelleri artıyor. İlk 9 yaş içinde görme sisteminin tam olarak geliştiğini ve daha sonra belirgin bir değişiklik olmadığını söyleyen Türk Böbrek Vakfı Hizmet Hastanesi Göz Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Op. Dr. Fatih Balkan, çocuklarda göz sağlığı ile ilgili olarak şu bilgileri veriyor:

EN ÇOK ŞAŞILIK GÖRÜLÜYOR

Çocuklarda en çok görülen göz bozuklukları; düzeltilmemiş kırma kusurları ve şaşılıktır. Kayan gözün görmeyi öğrenebilmesi için şaşılığın çocukken ve en erken yaşta gözlükle veya ameliyatla tedavi edilmesi gerekir. Şaşılık düzeltilse bile tembellik için kapatma tedavisi uygulanmalıdır.

GÖZ TEMBELLİĞİ TEDAVİSİ ERKEN YAPILMALIDIR

Belli bir numaranın üstündeki hipermetrop veya astigmatı olan bir göz, çocukluk çağında iyi ve net görmeyi öğrenemediği için tembel kalabilir. Ayrıca iki göz arasındaki numara farkı fazla olduğunda, daha yüksek numaralı olan göz tembel kalır. Göz tembelliği, tedavisi ancak 9-10 yaşına kadar mümkün olan önemli bir göz problemidir. Tembellik tedavisinde ne kadar geç kalınırsa sonuç o kadar başarısız olur. Bu yüzden, çocukların en geç 3-4 yaşında göz muayenesinden geçirilmeleri önerilir. Göz tembelliği tedavisinde iyi gören göz kapatılarak tembel gözün tek başına görmeyi öğrenmesi sağlanır.

ŞAŞILIK GÖZ TEMBELLİĞİNE NEDEN OLUR

Şaşılık, gözlerin paralel bakamaması durumudur. Gözlerin bir tanesi hedefe bakarken diğeri başka bir yere yönelmiştir. Şaşılık tek gözde ise şaşı göz az görür ve tembel kalır. Şaşı gözlerde derinlik hissi yoktur veya çok az gelişmiştir. Şaşılıklar; çocukluk çağı şaşılıkları, paralitik şaşılıklar (göz kasları felci) ve ikincil şaşılıklar olarak 3 ana sınıfa ayrılabilirler.Çocukluk şaşılıkların en sık rastlanılanları içe ve dışa şaşılıklardır. Bazen tek bazen çift taraflı olabilirler. İçe şaşılıklar genellikle hipermetrop gözlerde gözlenir. Bu şaşılıklar bazen sadece gözlük kullanımıyla düzelebilir. Gözlükle tam olarak düzelemeyen şaşılıkların ise ameliyatla düzeltilmeleri gerekir. Sürekli kayan göz az görür ve iyi görmeyi öğrenemez, tembel kalır.

DIŞA KAYAN GÖZLER MİYOP OLUR

Çocukluk çağında dışa kayan gözler çoğunlukla miyopturlar. Dışa kayma bazen gizli bazen aşikar olabilir. Bu tip şaşılıkta güneş ışığı gizli şaşılığı aşikar hale getirebilir. Çocuk, güneşte, dışa kayan gözünü tek taraflı kapatma eğilimindedir. Bazen tek bazen çift taraflı olabilirler. Tek taraflı dışa kaymalarda derinlik hissi azalmıştır. Tembellik de gelişebilir. Şaşılıkların en önemli sebeplerinden biri de göz kaslarına gelen sinirlerinin felcidir. Bu felçler bazen doğuştan bile mevcutken, bazen travma veya ateşli hastalıklar sonucu da ortaya çıkabilirler. Ayrıca gözün optik ortamında bir engel, ikincil şaşılığa (katarakt, kapak düşüklüğü vs) görmeyen gözün dışa-içe kaymasına neden olabilir.

GÖZLÜK, GÖZ NUMARASINI ETKİLEMEZ

Gözün numarası gözün kırıcılık değerinin sonucudur. Bu değeri korneanın eğimi ve gözün uzunluğu belirler. Gözün numarası herhangi bir alışkanlıkla değişmez. Yani gözlük kullanmak veya kullanmamak, yüksek ya da düşük numaralı gözlük kullanmak, çok veya az okumak, gözlerin numaralarını ne yükseltir, ne de azaltır.

Okul başlayınca migren artıyor!

Migren sadece yetişkinlerin sorunu değil. Anne veya babada migren varsa çocukta da çok küçük yaşlardan itibaren ağrılar başlayabilir.

Migren çocukluk yaşlarından itibaren ortaya çıkabiliyor. Çocuklardaki migren, erişkinlerden farklı olarak iki taraflı görülebiliyor ve sıklıkla baş dönmesiyle de kendini gösterebiliyor. Sıfır yaş grubundan itibaren migrenin çocuklarda görülebildiğini anlatan Anadolu Sağlık Merkezi nöroloji uzmanı Prof. Dr. Mustafa Ertaş, çocuklarda migren ve belirtileriyle ilgili sorularımızı yanıtlamaya devam ediyor.

Migren çocuklarda nasıl ortaya çıkıyor?
Migrenlilerin önemli bir kısmında sorun, çocukluk yaşlarında başlıyor. Ailelere sorduğumuzda çocukların 6 - 7 yaşlarında baş dönmeleri ve karın ağrıları yaşadıklarını, bu çocukların sık sık sebepsiz kustuklarını ya da sebepsiz ağladıklarını öğreniyoruz. Çocuklarda kısa süren baş ağrılarına daha sonra migren teşhisi koyuyoruz.

Peki çocuklarında bu tabloyu gören anne babalar migrenden mi şüphelenmeli?
Mutlaka şüphelenmeli. Hele ki anne babada migren varsa. Örneğin 7 yaşındaki çocuk zaman zaman baş dönmeleri, karın ağrıları yaşıyorsa ve periyodik olarak ayda 3 - 5 kere oluyorsa mutlaka doktora başvurmalılar.

Çocuklarda migrenin tipik özellikleri nelerdir?
Çocukların migreni büyüklerinkine benzemiyor. Yarım saat, bir saatte geçebiliyor. Ayrıca büyüklerde tek taraflı olan migren çocuklarda iki taraflı görülebiliyor. Çocuklarda iki taraflı yaygın olur ama çok şiddetli olmaz. Bazı hastalar ise baş dönmesiyle gelir. Çocuklarda migen en sık sinüzitle karıştırılır.

Çocuklarda nasıl bir tedavi uygulanıyor?
Antideprasan özelliği olmayan bazı migren ilaçlarımız var. Epilepside kullanılan bir ilacı kullanıyoruz örneğin. Ama aileyi baştan uyarmak ve bunun epilepsiyle bir ilgisi olmadığını anlatmak lazım. ''Bu da bir tür epilepsi mi?'' sorusunun kafalarında kalmaması lazım. Epilepsi ilacı demek hem epilepside hem de migrende kullanılıyor anlamına gelir. Örneğin Aspirin de hem ateş düşürür hem kanı sulandırır.

Çocuğun yaşam tarzı ya da yeme içmesiyle ilgili birtakım değişiklikler öneriyor musunuz?
Bazı önlemler alıyoruz. Mesela bazı migren türleri var. Felçi - hemiplejik migren dediğimiz türdeki çocukların top oynamasını yasaklıyoruz. Çünkü bu grup hastaların bir kısmında kafaya top değmesi o hastanın komaya grip ölebilmesine yol açabiliyor.

Standart bir migren tanısı koyduğumuz çocukta verdiğimiz öneriler şunlar; Asla öğün atlanmamalı, uyku düzenli olmalı, hafta içi ve hafta sonunda gece çok geç saatte yatılmamalı ve de aşırı hareketlilikten kaçınılmalı. Çünkü aşırı hareketlilik ve spor, migren için tetikleyici faktörlerden biri. Eğer çocuğun her oyundan ya da yaptığı spordan sonra başı ağrıyorsa ya da baş dönmesi oluyorsa bunu biraz makul ölçüye indirmesi gerekir veya tedaviye daha erken başlanması gerekir.

Bilgisayar ve televizyon ışığı çocuklar için sakıncalı mı?
Işık bazı hastalarda migreni çok tetikleyebiliyor ama bazı hastaları hiç etkilemiyor. Bu ışığın da parlak ışık şeklinde olması lazım. Çok yoğun bir güneş ışığı gibi ya da çok yoğun güneşli bir ortamda gözlüksüz bulunmak gibi.

Kapalı bir ortam, özellikle sigara dumanlı bir ortam çok ciddi bir tetikleyicidir. Onun için çok havasız ortamlarda çok uzun süre kalmak tetikleyebilir.

Sınav stresi ya da sınav dönemleri çocuklarda migreni tetikleyen bir etken olabilir mi?
Kuşkusuz stres çok önemli. Okullar açılınca çocukların migreni artar. Okullar kapandığında ise migrenler azalır.

Stres kadar çocuğun okul döneminde erken kalkıp kahvaltı yapmadan okula gitmesi de migreni tetikler. Bu nedenle migrenli çocuklarda kahvaltı mecbur tutulabilir.

Okul başarısını olumsuz etkiliyor mu?
Aslında okul başarısını etkilemiyor ama migren atakları sık olursa ve çocuk tedavi olmuyorsa ders ve sınavlarından geri kalır. Sınav günü migren atağı olursa sınavda başarısız olur. Ya da migren korkusuyla sınava giriyor. Bu da migreni getirebiliyor.

Migreni tetikleyen faktörler
Açlık

Az ya da fazla uyku

Rüzgar, lodos

Sigara dumanlı ortam

Ağır kokular

Çok parlak ışık

Regl öncesi dönem